|
Qysh prej Lidhjes se Prizrenit e deri te viti 1912, ka
qene periudha e intensifikimit te kryengritjet shqiptare
per liri. Asokohe qene mobilizuar ne nje mase te madhe
shqiptaret e malesise se Drenices, te Llapit, Gollakut,
Gjilanit, Gjakoves, Prizrenit e te shume krahinave te
vendit.
Kryengritesit te udhehequr nga bijte me te mire te
popullit shqiptar, ishin hedhur fuqishme kunder forcave
ushtarake turke ne veçanti kunder trupave te Shemsi e me
vone edhe te Maxharr Pashes. Ne balle te ketij
organizimit, prinin burrat me nam te kohes si Hasan
Prishtina, Bajram Curri, Isa Boletini, Ahmet Delia e te
tjere. Kulla e Ahmet Deliut, atdhetarit dhe tribunit
popullor ishte e hapur gjithmone per çlirimtaret e
atdheut. Ahmeti me te birin Murselin e me shume shoke e
bashkeluftetare, prisnin e percillnin kreret e Levizjes
sone kombetare, te cilet ne kullen e tij, mblidheshin e
bisedonin per nje kryengritjeje te pergjithshme
kombetare kunder pushtueseve.
Me 1912, per te saten here Hasan Prishtina kishte shkuar
ne kullen e Ahmet Delise, ku kishte njoftuar te
pranishmit se Parlamenti Turk nuk kishte dashur as te
degjonte zerin e deputeteve shqiptare per t’i plotesuar
kerkesat e tyre. Ai sqaroi me tej, se po ate dite ne
Stamboll, nen kryesimin e Ismail Qemalit ishte mbajtur
nje mbledhje e fshehte, ku ishte vendosur qe pikerisht
ne Kosove, sa me pare te filloje nje kryengritje e
pergjithshme, e cila do te shtrihej ne te gjitha viset
shqiptare. Te gjithe kreret e Drenices, qe ishin ftuar
enkas aty, e perkrahen qendrimin dhe vendimin e Hasan
Prishtines dhe te Ismail Qemalit, aty dhane edhe besen e
burrave se do te dhene çdo gje per liri te atdheut.
Kreret e Drenices te mobilizuar ne kullen e Ahmet Delise
te Prekazit, nisen perfaqesuesit e tyre per ne Kuvendin
e Junikut, ku ishin mbledhur te gjithe kreret e Kosoves,
Dibres, Shkodres si dhe krere te viseve jugore te
Shqiperise. Ne kete Kuvend u aprovua programi me
kerkesat tona kombetare, keshtu qe kryengritja jone
shqiptare mori kuptimin e vertete te nje kryengritje te
pergjithshme.
Nen trysnine e vazhdueshme te kryengritesve shqiptare,
forcat turke u detyruan te terhiqen nga tokat tona, s’do
mend se kjo terheqje u kurorezua me shpalljen e
Pavaresise se Shqiperise e cila u kurorezua me 28 nentor
te vitit 1912. Nga ana tjeter, ne menyren me te pa drejt
e ne kundershtim me te gjitha parimet nderkombetare mbi
te drejten e popujve per te jetuar te lire ne shtetet e
tyre sovrane, fuqite e medha evropiane, njeanshem, duke
shkelur mbi sovranitetin dhe integritetin territorial te
shtetit shqiptare, njohen te “drejten” e shteteve fqinje
serbe e malazeze per copetimin dhe aneksimin e tokave te
Shqiperise! Evropa ndau tokat tona. Populli shqiptare u
detyruan qe te dale ne mbrojtje te tokave te veta me te
gjitha mjetet qe posedonte ate kohe, pra edhe me mjete
luftarake. Nga ana tjeter, pushtuesit barbare sllav, te
yshtur nga pasionet e tyre te uleta ekspansioniste,
kryen masakra, terrorizuan popullaten shqiptare, me
qellim qe te shuajne rezistencen e tyre dhe t’i
shperngulin ata, per te bere me vone edhe spastrime
etnike, me qellim te ndryshimit te struktures
demografike ne Kosove. Prapa kesaj fshihej qellimi i
pushtetit serb, qe me vone te sillnin kolon serbe e
malazeze ne Kosove, gje e cila ka vazhduar ne forma te
ndryshme, deri ne fund te shekullit te kaluar!
Xhandarmeria e Pashiqit, veç kishte filluar reprezaljet
neper disa fshatra te Drenices. Ne njefare mase, pas
shpalljes se Pavaresise, kryengritjet ne Shqiperi sikur
kishin pushuar ca. Ahmet Deliu, i vetedijshem per
qellimet e Serbise, mblodhi prape kreret e Drenices ne
kullen e tij, dhe se bashku me trimat, aty bene edhe nje
Kuvend duke kujtuar besen e dhene!
Ishte fillimjanari i vitit 1913, veprimet e dhunshme te
xhandarmerise serbe, sa po shtrengonin dhe po
ashpersonin rrathet e krimeve mbi popullin tone. Siç e
thote edhe kenga : “ Ky Ahmeti çka thane: a e kem besen
siç kemi dhane! ”... Aty ishte dhene edhe nje here fjala
e burrave se do te rezistojne me te gjitha mjetet e
mundshme, pa e kursyer as jeten ne mbrojtje te tokave
dhe popullates sone, duke i dale ne mbrojtje: vellai
vellait, fqinji fqinjit, fshati fshatit...
Nje grup prej 13 xhandaresh serb, pak dite pasi qe ishte
dhene “ besa e burrave”, ne kullen e Ahmet Deliut,
kishin mesyre Prekazin. Ata kishin terrorizuar dhe
plaçkitur dy- tri shtepi ne Prekaz. Lajmi kishte shkuar
tek Ahmet Delia, i cili leshoi zerin e mobilizimit, por
ai nuk priti as sa te mblidheshin trimat! I vendosur dhe
pa humbur kohe, mori sepaten dhe i leshoi ze te birit
Murselit, qe te shkonin ne mbrojtje te Halilit, fqinjit
te tyre!... Kenga popullore rrefen per kete histori
tragjike dhe heroike:
...“ Te Halili jane hi shkinia,
Bertasin robt, piskasin femija,
Po na i ndien Ahemt Delia “...
Ahmeti dhe Murseli, marrin sepatat shpejt e shpejt, duke
vrapuar ne drejtim te shtepise se fqinjit te tyre. Ne
deren e oborrit, ata lene ne vend rojen serbe, ne
brendesi te oborrit. Murseli ia nxjerr pushken nje serbi
dhe fillon te godase me ç rast vret disa xhandar.
Ahmet Delia mesyne kullen, Ne te hyre te saj, ne shkalle
ndeshet me nje tjeter xhandar dhe e godet me sepate...
...” Me sakice na i ra ne balle
Tana trute ia qiti n’shkalle”...
Perleshja ishte e ashper. Nderkohe Ahmeti plagoset rende,
kurse trimat tjere te Prekazit, si: Rame Islami ,
Xheladini, Jetullahu, Hajredini e te tjere kishin
rrethuar vendin.
...“ Pa u provua nuk njihet trimi,
Dy na i mbyti Xheladini”...
Ne kete qendrese heroike te burrave te dheut, te cilet
kishin lidhur besen per ta mbrojtur atdheun, ra ne
altarin e atdheut, Ahmet Delia, e disa te tjere u
plagosen. Nga ekspedita e xhandareve 12 mbeten te vrare,
ndersa shpetoi nje prej tyre.
...” Prej 12-teve pshtoi Jovani
Shkon tuej ike per rreth nje gardhi
Bane kuku na faroi Prekazi”...
Jovani, kishte ikur me vrap, dhe pas dy oreve
xhandarmeria serbe e rrethit te Mitrovices kishin marre
lajmin e hidhur. Ata ishin bere gati qe te sulmojne
fshatin me forca tjera shtese, mire po trimave te
Prekazit iu kishin bashkangjitur burrat e beselidhjes
dhe ishin mobilizuar e kishin zene pozitat per ta
mbrojtur fshatin me çdo kusht. Kur xhandaret serb po i
ofroheshin Prekazit, kishin verejtur se do te dilnin te
humbur. Per te mos u bere gjakderdhja me e madhe, ata
sikur i ishin bindur nje grupi xhandaresh Austro-
hungarez, te cilet me te degjuar kete lajm, nga
Mitrovica kishin shkuar ne Prekaz me nje pajton me dy
pale kuaj! Ky grup, pastaj kishte ndermjetesuar mes
trimave te Drenices dhe xhandarmerise serbe. Ishin marre
vesh qe te dorezohet vetem trupi i Ahmet Delise i cili
kishte qene pa shenja jete, gjoja per ta derguar ne
spital! Forcat e xhandarmerise serbe, duke e pare se
Ahmeti nuk po jepte shenja jete, ate e groposin ate ne
arat e fshatit Ternavc, fshat ky rreth 4 km. ne veri te
fshatit Prekaz. Veprimtaria per çlirimin e atdheut ne
Drenice vazhdoi nen udheheqjen e trimit te shquar Shaqir
Smakes, nderkaq pas renies se tij Levizjes i priu Azem e
Shote Galica. Gjate tere kohes se rezistences per çlirim
kombetar, Murseli i biri i Ahmet Delise ishte nder
luftetaret me te shquar, dhe mu per kete Azem Bejta e
kishte edhe njeriun me te afert te tij. Murseli nuk e
hoq per as nje çast pushken nga krahu. Ai vdiq ne vitin
1930 ne rrethana misterioze ne nje spital te Shkupit. I
vetmi trashegimtar i Murselit, nga gjinia mashkullore,
mbeti i biri i tij, Zeneli i cili nuk jeton me. E tere
veprimtaria e Ahmet Delise ishte ne sherbim te
organizimit te rezistences per çlirimin e atdheut.
Sot kur e perkujtojme Ahmet Deline, ne 95 vjetorin e
renies se tij heroike, kujtojme edhe rezistencen e
panderprere, gati nje shekullore per t’u çliruar nga
okupatori serb.
7 janar 2008
Mehmet BISLIMI
|
