|
GrLindur
ne Galice te Drenices, rrjedh nga nje familje bujare me nje
tradite te trasheguar te atdhetarise brez pas brezi. Azemi qysh
si i ri, duke degjuar neper odat tona per bemat e trimave te
kohes si: Ahmet Delise, Hasan Prishtines, Isa Boletinit, Bajram
Currit e shume te tjereve te cilet po perpiqeshin per nje
organizim te mirefillte mbarepopullor ne luften per çlirim dhe
bashkim kombetare. Ai e kuptoi me se çarte fillim e kesaj rruge,
andaj pa hezitim e me perkushtim iu bashkengjit kesaj levizje.
Azemi se bashku me shoke se pari formuan çetat e Kaçakeve, pra
radhet e armatosura e me pastaj kjo Levizje mori permasat e
kohes qe veproi dhe u njoh tere kohen si Levizja e Kaçakeve te
Kosoves te ciles ne fillim i priu Shaqir Smaka i Kastriotit te
Drenices, pas renies se Smakes Levizjes Kaçake te Kosoves i priu
me pietet per 12 vite me radhe Azem Bejte Galica.
Me kalimin e kohes, Levizja Kaçake e Kosoves u masivizua dhe u
be gjitheperfshirese, nderkohe qe Azemi njihej si krye Komandant
i te gjitha çetave nen emrin e te cilit luftohej kunder
pushtuesit Serb, ne te njejten kohe ne shume pjese te Kosoves.
Azem Bejta para se gjithash, kete e arriti me autoritetin dhe
trimerine e tij mbeshtetur fuqishem nga shoket te tij. Ai me
çetat e Drenices si te thuash ishte bosht i kesaj Levizje i cili
mbante lidhje te forta me kreret me perparimtare te kohes si:
Hoxhe Kadrine, Hasan Prishtinen, Bajram Currin e te tjere.
Levizja Kaçake ate kohe ishte Levizje e masave te gjera
popullore, ngase mbronte interesat dhe aspiratat tona te
pergjithshme per liri e bashkim kombetar. Nga vitet 1920- te
Levizja Kaçake e Kosoves kulmoi duke u bere e vetmja force reale
ne tabanin kombetar. Qeveria e Beogradit u shtrengua qe te mos
kursej forcat e veta te xhandarmerise per te asgjesuar Azemin
dhe bashkeluftetaret e tij. Levizja e Kaçakeve te Kosoves kishte
orientim demokratik, per kete meriten me te madhe pa dyshim se e
kishte Komiteti i Kosoves dhe personalitetet qe drejtonin ate.
Krahas lufterave te nje pas njeshme qe Azemni i bente kunder
pushtuesit Serb, ai denonte rende edhe hafijet e spiunet te
cilet po i sherbenin pushtuesit. Kete Azemi edhe e kishte
zbatuar ne disa raste, duke i denuar bashkepunetoret e
pushtuesit. Ne nje rast ai kishte denuar nje te tille qe ishte
bashkepunetor i Kost Peçancit. Azemi kishte marre te dhena te
sakta se me 29 janar te vitit 1919, Kosote Peçanci me nje tog
xhandaresh te regjimentit te 21-nje te divizionit te Prishtines,
do te shoqerohej nga nje hafije shqiptar, te cilet do te shkonin
ne drejtim te Pejes, duke kaluar neper Runik. Azemi Bejta me
shoke i vune prite ketij divizioni, duke e vrare hafijen
shqiptar, dhe duke lene te vrare po ashtu edhe 29 xhandar Serb.
Ky eshte vetem nje episod nga dhjetera e dhjetera luftera e
perleshje te Azem Bejtes kunder forcave te armatosura e
pushtuese Serbe.
Azem Bejta bashkepunonte ngushte me shoket e tij qe drejtonin
masat popullore ne krahinat te tjera te vendit sime Sadik Ramen
e Gjurgjevikut, Hasan Ferrin nga Plava, Isuf Mehanin e Sanxhakut,
Idriz Seferin Morave-Gjilan, Kalosh Danin e Kerçoves etj. Keshtu
qe konsoliduan radhet e ne maj te vitit 1919 Azem Bejta, kishte
pas veti diku rreth 8.000 deri 10.000 luftetare e qe ne aksionet
e para prene lidhjet telefonike te Mitrovices me rrethe tjera.
Me 12 maj Pashiqi ishte per vizite ne France dhe atje e
alarmojne nga Beogradi me ane te telegram se: “ Popullata e
Drenices me ne krye Azem Bejten jane ngritur ne kryengritje dhe
çdo hap per te nderruar diçka, eshte i kote!”... Kryeministri
Pashiq i kthen telegramin Qeverise se tij, ku thuhej: “te merren
te gjitha masat per ta shtypur popullin shqiptar te rebeluar!”.
Ketu shihet qarte se qeveria serbe me kete deshironte te godiste
me te gjitha mjetet e veta luftarake koken e levizjes Kaçake te
Kosoves me ne krye Azem Bejte Galicen.
Azem Bejten, hordhite serbe e rrethuan disa here per ta
likuiduar si ne: Abri, Radisheve, Kotorr, Çiçavice etj. Por
Azemi gjithhere doli fitimtar. Veçojme rrethimin qe ju be me
1920 ne muajin shkurt ne fshatin Gradice. Nje rrethim i hekurt,
lufte e ashper qe filloj heret ne mengjesin e asaj dite nga
forca te medha xhandarmerish serbe rreth 500 veta. Nga ana
tjeter; Azemi me Mehmet Deline e Radisheves, Fazli Beranin, Ajet
çaushin e dhjetera shoke te tjere rezistuan tere ate dite te
ftohte shkurti, madje duke i lene te vrare armikut rreth 30
ushtar. Azemi me shoke çau rrethimin duke i mbetur nje
bashkeluftetar i vrare, por edhe disa te tjere te plagosur. Me
veprime te matura e te vendosura, Azemi arriti qe palen serbe ta
bindi se ka te bej me nje force reale me te cilen duhet biseduar
e dialoguar, pasi qe me force nuk e shtypen dot. Si rezultat i
tere kesaj u njoh zona e lire e Drenices qe nga populli ate kohe
u quajt: “Arberia e Vogel”, kjo marreveshje ndodhi ne qershor te
atij vit, madje kishte edhe nje mori zonash te tjera te lira si
ajo e Junikut, Hasit etj.
Si gjithmone, edhe kesaj radhe pushtuesi serb veproi me
prapaskene: Kushtet e marreveshjes mbi “zonat e lira” ishin qe
prijesit te merreshin me qetesimin e rendit, qe te mos merreshin
me aksione te armatosura, qe te respektohej marreveshja mbi
“paqen e zonave te lira” etj. Autoritetet e Beogradit si Neshiq
e Vujqiq u munduan qe me dredhi te bisedojne edhe me udheheqesit
e tjere te çetave si me Mehmet Delin, Fazli Beranin etj. Por pa
sukses. Gjate kesaj kohe Azem Bejta ngriti edhe kullen ne Galice
dhe deri diku respektoj marreveshjen mbi ate “paqe”... Edhe
perkunder ketij pasiviteti te çastit, Azem gezonte autoritet te
gjere tek masat, sepse gjate gjithe atyre lufterave me
okupatorin Serb, ai kishte dale gjithmone fitimtar dhe ishte
treguar strateg i mire, keshtu qe doli edhe fjala se Azem Bejta
po fluturon me kalin e tij, se eshte i pa kapshem, se nuk e merr
plumbi etj. Nderkaq populli i thuri edhe kenge lavdie qe akoma
jane ne kujtesen tone kombetare.
Me dy trima qe i ka Shqipnija, si ka mbreti as shtate krajlia.
Azem Bejta Mehmet Delija, me ta ne sherr ka ra Serbia...Gjate
tere kesaj kohe, Serbia bente plane e veta per likuidimin e krye
pareve te çetave dhe per shtypjen e levizjes kaçake ne
pergjithesi. Keshtu qe perfitoj ne kohe e me armatimin me te
rende me 14 korrik 1924 rrethoj Galicen, Lubavecin dhe
Mikushnicen. Filloi nje lufte e pabarabarte dhe e pa meshirshme.
Pas nje kohe, Azemi me disa shoke arrijne ta çajne rrethimin,
mirepo ne terheqje e siper ne afersi te fshatit Mikushnice,
Azemi goditet rende nga nje plumb ogurzi, disa nga shoket e tij
vriten e shume te tjere i plagosen. Shoket, Azemin e plagosur e
marrin mbi supe e diku sigurojne nje qerre me qe dhe marrin
rrugen ne drejtim te Gjurgjevikut e me tej per te shkuar ne
drejtim te Shqiperise se pavarur, ku sapo kishte triumfuar
revolucioni demokratik i qershorit. Kete e kishte deshiruar edhe
Azem Bejta pasi qe paraprakisht ishte njoftuar ne detaje nga
patriotet demokrat si Hasan Prishtina e Bajram Curri. Shoket e
Azemit me ane te disa litareve e leshuan Azemin ne nje shpelle
te thelle rreth 30 metra dhe vdekjen e tij e mbajten sekret para
armikut. Ne kete menyre nen emrin e Azemit, vazhdoj edhe per
disa kohe rezistenca e levizjes kaçake. Nderkaq bilanci i
egersise serbe mbi Arberine e vogel ishte me pasoja te renda me
mbi 75 shqiptare civil te vrare, qindra te plagosur, mbi 123
shtepi te djegura e te bera rrafsh me toke se bashku me to edhe
Kulla e Azemit, qindra bageti te grabitura me gjithe pasurite
tjera.
Nami per Azemin jetoi gjate edhe pas vdekjes se tij. Levizja
kaçake vazhdoi rezistencen nen emrin e tij te prire nga Mehmet
Deliu, qe njihej me emrin Mehmeti i vogel se bashku me Shoten
duke dhene kushtrimin: Oooo prite, prite Azem Galicen... Kujtimi
per te do te rroje per here. Azem Bejta me luften dhe sakrificat
e tij per çlirim kombetar, zuri vendin e nderit ne faqet e
historise sone te ndritur e te shkruar sa e sa here me gjak. Ai
ishte dhe mbeti simbol i rezistences kunder armikut per liri
kombetar, ishte dhe mbeti prijesi i levizjes Kaçake gjithe
popullore.
P. S.
Edhe sot e gjithe diten ( qe mbi 15 vite), prijesit tane,
institucionet tona- nuk u kujtuan qe per hir te gjithe kesaj
sakrifice, qe per hir te kesaj figure kaq markante, qe per hir
te veprimtarise te kesaj Levizjeje çlirimtare te perkujtojne
kete figure kaq madhor me nje akademi solemne! Mbase Qeveria ka
pune e halle me te medha?!
Mehmet BISLIMI
|
