|
Abdyl Frasheri
(Abdyl Bej Frasheri) |
|
|
|
|
Papa Kristo Negovani (1875 – 1905) |
„Ai popull qe nuk e
gezon lirine, ai nuk e gezon as jeten!“…
Klerik dhe krijues i denje, atdhetar i admiruar,
perparimtar i kohes, Papa Kristo Negovani i cili me
veprimtarine e vet patriotike la gjurmet e veta prej
krijuesi dhe intelektuali te mirefillte. Nderkaq ne
stadin kulturor e letrar, Negovani me tere qenien e
vet kontribuoi per ngritjen dhe perhapjen e shkrimit
shqip ne tere hapesirat shqiptare. Ai la pas veti
pasurine me te çmuar te jetes se tij, krijimet letrare
te permbledhur ne kater vepra, dhe pa dyshim qendrimin
e tij prej nje atdhetari te devotshem. |
Papa Kristo u lind ne fshatin Negovan me
1875, familja e tij, qysh ate kohe ishte e
mekembur dhe e ngritur, prandaj kishte
mundesite qe te shkollonte e ngritet bijte e
saj ne menyre qe neser ata te ishin te
armatosur me dituri per t’i dale atdheut zot.
Kristo, qysh si femije tregoi aftesite dhe
shkathtesite e tij per te zene dituri dhe
kulture, ishte nxenes i zellshem dhe shume i
zgjuar. Kjo edhe e ndihmoi Kriston qe me
lehtesi te mbaroi shkollimin perkates, ku me
vone filloi pune ne sherbim te kishes. Papa
Kristo nuk u kufizua vetem me sherbesat e
Kishes, ai shpertheu me larg nga te tjeret,
duke e kuptuar me se çarte se vetem çlirimi
i plote i atdheut do t’i shpaguaj te gjitha,
madje edhe sherbimet fetare do te kane
lirine e tyre me te plote e cila do te
kontribuojne ne sherbim te edukimit te
popullates. Ai zoteronte disa gjuhe te huaja
si: Greqishten e re dhe te vjeter,
Latinishten, Italishten si dhe Frengjishten.
Papa Kristo mu ne saje te ketyre aftesive qe
kishte mbi gjuhet e huaja, shfrytezoi
mundesite qe te njihet me literaturen me
perparimtare te kohes, duke forcuar edhe me
shume percaktimin e tij: liria mbi te gjitha,
me idene se “ Ai popull qe nuk e gezon
lirine, ai nuk e gezon as jeten!”...
Papa Kristo, me tere qenien e tij iu
perkushtua çeshtjes kombetare duke i
kundershtuar e luftuar hapur synimet
shkombetarizuese te Kishes dhe çarqeve
shoviniste Greke. Jo pak here Kisha Greke,
mbi baza te shovinizmit, kishte anatemuar
dhe luftuar me çdo kusht gjuhen dhe
shkronjat shqipe, duke e quajtur ate si
“gjuhe djalli dhe te mallkuar!”... Tempulli
i “shenjte grek”, nuk u ndal vetem me kaq,
duke u treguar i gatshem qe te asgjesoi edhe
fizikisht te gjithe ata qe do te perhapnin
gjuhen shqipe! Mbi baza te kesaj urrejtje
patologjike kunder shqiptareve dhe gjuhes
sone, Kisha Greke vrau ne menyren me te ulet
dhe me mizore: Dhaskal Todhrin, Petro Nino
Luarasin, Papa Kristo Negovanin e te tjere.
Fatkeqesisht, qendrimi i shtetit Grek,
karshi shqiptareve edhe sot ushqen dhe ysht
pasione te te njejtit nivel, kryesisht mbi
baza urrejtjeje! Negovani, duke e verejtur
per dite e me shume disponimin antishqiptar
te klerikeve dhe te çarqeve shoviniste greke,
u thellua edhe me shume ne sherbim te
çeshtjes kombetare. Ai propagandoi pa pushim
idene e bashkimit te te gjitha forcave
patriotike te kohes ne lufte kunder lakmive
te shteteve fqinje.
Veprat qe Negovani i la te shkruara, jane
kryesisht te shkruara ne vargje lirike,
krijime didaskalike per femije etj. Veprat e
tij jane: “Vjersha shkresetorje”, qe u botua
me 1899, “Prishja e Hormoves” botuar me
1904, “I drunjti kryq” botuar me 1905 dhe “I
vogli Donat Argjendi”, qe u botua pas
vdekjes se tij me 1908. Veç kesaj, Negovani
pershtati edhe disa fabula te La Fontenit me
qellim te pasurimit te letrave tona shqipe
etj.
Papa Kristo Negovani, para se gjithash si
preokupim i tij ishte dhe mbeti qellimi i
ngritjes dhe perhapjes se shkolles shqipe,
forcimin e bazes se saj e cila do te
permbushte nevojat e nje gjuhe standarde per
kohen kur ai jetoi. Ne fakt, roli i tij ne
levrimin e gjuhes shqipe, ne qasjen e tij te
guximshme, pa varesisht pasojave, ne idete e
tija per bashkimin e forcave reale per te
mbijetuar gjuha, tradita dhe kultura jone,
flasin shume, flasin per nje koke
intelektuale te kohes, per nje koke te
guximshme me permasa te shndritshme
patriotike, qe ishte i gatshem te paguaj
koston e lirise se fjales, gjuhes, kultures
dhe lirise sone kombetare edhe me çmimin e
jetes, dhe kete e pagoi i madhi Negovani! Ai
nuk u luhat, dhe nuk ndali per as nje çast
veprimtarin e vet kombetare, ai nuk u
nenshtrua as para kercenimeve te hapura dhe
shantazheve te vazhdueshme qe i beheshin nga
kleriket e kishes greke te cilet provuan qe
Negovanin ta frikojne me qellim qe ai te heq
dore nga veprimtaria kombetare, provuan qe
ta blejne me flori, as kjo nuk e ktheu
mbrapsht, nga rruga e tij Negovanin e madh,
dhe krejt ne fund vendosen ta likuidojne ne
menyren me barbare e te çmendur nga verberia
shoviniste! Andaret shoven Grek, vrane Papa
Kristo Negovanin, duke e masakruar
barbarisht me hanxhare e bajoneta Kriston e
madh, duke ia prere jeten ne mes, pra
atehere kur ai kishte vetem 30 pranvera,
pikerisht me 12 shkurt 1905!
Por, pranverat e diturise dhe te gjuhes sone
te bukur, perhapjen e te cilave e beri
Negovani u misheruan me shperthimin e tyre
ne njemije ngjyra qe nuk do te vdesin kurre,
ato do te jetojne gjate se bashku me
kujtimin e martireve tane, perhapes te
flakes se diturise, te kultures dhe te
perparimit kombetare e njerezor, ne mesin e
te cileve ne qiellin shqiptare fluturon
hapesirave te perjetesise edhe emri i madh i
Papa Kristo Negovanit- perhapes dhe mbrojtes
i diturise dhe i gjuhes sone shqiptare! |
 |
|
Nëse keni shkrime historike, postoni në AlbaNur Forum! |
|
|
|
|
|
Tjera
interesante ne AlbaNur |
|
|
Where is Albania? |
 |
Albania is located in the western part of the Balkan peninsula. It
borders the former Yugoslavia (Serbia - Montenegro) and
Kosova
in the north and the east, (FYR of)
Macedonia in the
east, and Greece in the south. It has access to the
Adriatic and Ionian Seas in the west. From the Strait of
Otranto, Albania is less than 100 km (60 miles) from Italy.
The country covers a total of 28,000 squared kilometers
(11,000 squared miles) and its population is 3.3 million. |
|
|
|
|
|
|
|
Advertising your business using the
internet and the World Wide Web is not just about pretty
pictures on a computer.
AlbaNur reaches the whole
Albanian community throughout the
world in real time. Many of our visitors are from Europe &
America, however there is growing traffic from our homeland
in the Balkans as there become more internet users. We
strive to have the most up to date local and global issues
important to Albanians, to ensure our continued success.
E-Mail us a timshkupi@hotmail.com to find out how you can
advertise your business at "AlbaNur". |
|
|
|
|
|
|
