|
Muzika popullore para se gjithash nė vende tė
indusitrializuara mund tė definohet si muzika mė
konsumuese. Lloji-llojshmėria e saj , bėnė qė mund
ta gjejmė nė kulturėn e ēdo popullit tė botės.
Termi i muzkės popullore e ka njė definicion shumė
tė zgjėruar qė fillimisht mund tė merret pėr ēdo
zhanėr muzikor, perveē muzikes klasike.
Definicioni i muzikės popullore evuluon rreth
shekullit XIX , duke e pėrjashtuar tashmė muzikėn
folklorike gjegjėsisht muziken tradicionale, siē
mund tė quhet sot. Muzika popullore e ka njė
specifik tė veēantė prej zhanreve tjera, sepse ajo
ka aftėsi tė pėrvehtėson burime tė ndryshme tė
muzikės tradicionale e madje poashtu edhe tė
pasurohet nga zbulimet teknologjike tė
regjistrimit dhe tė trajtimit, pėr rregullimin e
zėrit si psh muzikė elektronike.
Pėrfaqėsuese e denjė e muzikės autoriale
Kur tė flitet pėr muzikėn popullore e veēanėrisht
atė tė Atdhedashurisė, guximit, heroizmat e
luftėtarėve tė lirisė, menēurinė e Rilindasėve
automatikisht nė mendjen tonė nė mėnyrė instiktive
na kujtohėt figura dhe zėri i ėmbėl i kėngėtarės
Shkurte Fejza.
Siē ėshtė e njohur se muzika popullore nganjėherė
ndahet nė tri rryma : muzika e varietetit, muzika
autoriale dhe kėnga e tekstit. Shkurte Fejza i
takon rrymės sė muzikės autoriale qė nė fakt ky
lloji i muzikės bazuar nė pėrmbajtje ėshtė gjithnė
bartės i mesazhit politik ose filozofik dhe qė
pėrfaqėsohet nga kėngėtaret e njohur botėror : Bob
Dylan, Georges Brasens, Woody Guthrie etj.
Shkurte Fejza ,me njė repertor tanimė tė madh, e
ka krijuar imazhin e saj tė njė kėngėtare tė
angazhuar dhe plotėsisht tė denjė qė ndėr
shqiptarėt tė mbetėt pėrgjithnjė pėrfaqėsuese e
kėtij zhanri muzikor, siē mbetėn kėngėtarėt e
sipėrpėrmendur pėr vendet e tyre.
Kjo kėngėtare qė hapat e parė i ka filluar nė
moshė relativisht tė re, nė fillim pavetėdije ia
ka ngarkuar vetės barrėn mė tė rėndė qė tė nisi
dhe tė mbetėt pėrfaqėsuese besnike e muzikės
popullore, aty ku yjet klasik tė kėtij zhanri e
lanė, Shkurtja e vazhdoi.
Shtrohet pyetja se kjo kėngėtare e vazhdoi aty ku
tjerėt e lane, apo kjo bėri hapa mė tutjeshėm ? Nė
fakt, po tė analizohėt mėnyra e interpretimit tė
Shkurte Fejzes, nė fillim tė karrierės se saj do
tė shohim se edhe aso kohe, kjo kėngėtare nuk
ishte larg yjeve muzikore tė asaj kohe. Shumė
shpejt Shkurte Fejza do e pėrfeksionon
interpretimin pėr tu barazuar e pėr ti tejkaluar
disa yje tė asaj kohe. Brenda njė periudhe tė
shkurtėr kohore, Shkurte Fejza sikur e kishte
kuptuar se kėnga ishte frymėzimi i jetės, e vetė
jeta kėngė.
Kėnga si mesazh dhe inspirim pėr vetėdijsimin
kombėtar
Krijimtaria artistike e shprehur nė
poezi,tregime,romane, pikturė, balet, teatėr,
film, kėngė etj deri ne vitin 1981, nė vete bartte
idenė e ēlirimit kombėtar. Si nė artėt tjera,
poashtu edhe nė muzikė shprehej dashuria pėr
Atdheun, u kėndohej trimave qė u flijuan pėr liri,
e nė ato vite nuk kishte shqiptar qė nuk i dinte
refrenet e kėngėve patriotike siē ishin vargjet :
« Pėr ku jeni nisur o burra ? Vendin ta ēlirojmė !
», ose « Bajram Curr o Bajram Curr , emri ytė
sharrohet kurrė ! » , apo « Kjo fusha Kosovės oj
nanė gropa gropa, unė po shkoj ushtar oj nanė mka
thirrė Enver Hoxha » , e shumė kėngė tjera, tė
cilat evokonin trimėritė i bijve dhe bijave tona.
Nė kėto rrethana qė janė tė pakrahasueshme me
aktualitetin e sotėm, nė skenė doli, u zhvillua
dhe u ngrit Shkurte Fejza , e cila po futej nė
elitėn e emrave tė njohur tė muzikės sonė. Po
ngritej pėr tė mos zbritur kurrė. Gjatė atyre
viteve, zėri i Shkurte Fejzės ishte bartės i
mesazhit tė shkyerjės sė territ dhe ardhjės sė
lirisė. Ky zė i pėrfitonte spektatorėt deri nė atė
masė sa ata binin nė trans dhe nė atė gjendje
digjnin kėmishat e tyre. Njė gjė e tillė ishte
parė vetėm me ndonjė kėngėtar qė vinte nga
Shqipėria e shumė shpejt zėri i Shkurte Fejzės do
tė bėhej inspirim pėr ringjallje tė vetėdijėsimit
kombėtar.
Edhe mė vonė, kėnga e Shkurte Fejzės do tė bėhėj
moto pėr Atdhedashurinė dhe do ti rriste zemrat e
ēdo shqiptari kudo qė ishte ai. Vargjet
antologjike : « Oj kosovė oj nana ime/ Ndonse jam
i merguar / Dashnin tende zemara ime / Kurrė se ka
harrue », do tė ndikojnė qė secili shqiptar me
mburrje tė tregon se ėshtė nga Kosova. Janė vargje
qė zėri i Shkurtės dhe interpretimi i saj besnik e
origjinal, do ua shton bukurinė artistike dhe
kėtyre vargjeve do u jep shpirt. Me jehonėn e
kėsaj melodie shumėkush do i bashkohej luftės dhe
nė luftė vedkja ishte mė lehtė pėr ata qė ranė me
jehonėn e kėsaj kėnge dhe kėngėve tjera si ajo e
Iliri Shaqirit apo e Arif Vladit.
Mirėpo, me pėrfundimin e luftės nė Kosovė
kėngėtarja e jonė Shkurte Fejza, nuk do e ndali
hovin e saj pėr ta dhėnė kontributin nė melosin
popullor. Nė repertorin e kėngėve tė Shkurtės do
tė hasim kėngė nėpėr tė cilat parakalojnė figurat
mė eminente tė komandatėve tė luftės, duke filluar
qe nga komandanti legjendar, Adem Jashari, e deri
tek luftėtari mė i fundit qė kishte lėnė gjurmė
trimėrie gjatė luftės e deri nė Mitrovicėn e ndarė.
Kėngėt me pėrmbajtje tė tillė Shkurte Fejzėn do ta
lartėsojnė nė piedestalin e kėngės shqipe.
Lirshėm mund tė thuhet se Shkurte Fejza ėshtė
pėrfaqėsuese e denjė e muzikės popullore, e cila
kėtė zhanėr e ka avansuar (bashkė me disa
kėngėtarė e kėngėtare tjera secili ne mėnyrėn dhe
stilin e tij).
Bazuar nė zhvillimet e shpejta tė muzikės (si «
tallava » « Rhythme and blues », « R.&.B » etj,
ėshtė droje se Shkurte Fejza mė disa tjerė do te
mbesin besnikėt e fundit tė perjetshme tė muzikės
popullore
|