Portreti i Begzad Baliut ne gazeten Kosova Sot

PORTRETI I JAVËS "KOSOVA SOT" BEGZAD BALIU

Jeton me boten e krijuesve, zhvillon boten e tij kerkimore

Në mesin e studiuesve seriozë dhe krejtësisht origjinalë radhitet Begzad Baliu, i cili ka një mori veprash të botuara dhe disa dhjetëra vepra studimore që presin të botohen. Është ndër studiuesit e rrallë, i cili nuk përton t’i futet hulumtimit të një vepre për studim nga këndvështrimi i tij, siç është rasti për veprën e Çabejit, ku hulumton fushën e onomastikës
 

Në letrat shqipe mund të hasim një numër të madh studiuesish ku secili përpiqet të japë kontributin e tij. Ne mesin e tyre ka ndonjëri që ka mbetur vetëm me punimin e doktoraturës dhe nuk e ka parë të rrugës të vazhdon me kërkime shkencore, ndonjë tjetër ka vazhduar duke përkthyer diçka prej tjerëve dhe e ka përvetësuar, disa tjerë kanë bërë hulumtime vetjake dhe kanë arritur të lënë gjurmë me punën e tyre. Në mesin e studiuesve seriozë dhe krejtësisht origjinalë radhitet Begzad Baliu, i cili jo vetëm që pas tij ka një mori veprash të botuara, por ka edhe disa dhjetëra vepra studimore që presin të botohen.
Ndër portretet më të vështira për realizim konsideroj se është Begzad Baliu, sepse e ke të vështirë t’i qasësh një këndi pa frikë se e lë mangu këndin tjetër studimor të këtij studiuesi dhe me këtë lë mangu diçka të rëndësishme nga aktiviteti shkencor i tij për ta plotësuar me ndonjë studim shkencor më të freskët të Begzadit.

Që në shikim të parë, Begzadi të lë përshtypjen e një hulumtuesi shkencor. Ka një ecje të sigurt, pamje e qëndrim serioz dhe gjatë bisedës tërë kohën flet për hulumtime të ndryshme që ka bërë ose që planifikon të bëjë. Begzadi tërë kohën është në lëvizje dhe gjithnjë sillet në botën e tij kërkimore. Askush nuk mund, qoftë për një çast, që Begzadit t’ia kthen kahen e bisedës. Begzadi jeton me botën e krijuesve e shpeshherë duke imagjinuar mënyrën e punës, metodologjinë, kushtet e atyre krijuesve, për të cilët dëshiron të hulumtojë për ta gjetur të veçantën atë që tjerët nuk e kanë vërejtur apo u ka shpëtuar. Ka diçka aq të veçantë që tjerët nuk e shohin apo u ka shpëtuar? Veprat e ndonjë autorit me vlerë, po të analizohen dhe studiohen në mënyrë serioze, ka aq kënde studiuese sa që mund të shkruhen libra të tërë për një vepër. Begzad Baliu është ndër studiuesit e rrallë, i cili nuk përton t’i futet hulumtimit të një vepre për studim nga këndvështrimi i tij siç është rasti për veprën e Çabejit ku hulumton fushën e onomastikës.

Shkencëtar ambicioz, i pangopur me dituri

Po ç’rëndësi paska onomastika për ne shqiptarët, ndoshta do të thotë dikush në vete. Te francezët lidhur me onomastikën shkruajnë që nga viti 1650, e ne si popull i robëruar që ishim me siguri që do të hasim dikë që do përgjigjet se onomastika nuk ka aspak rëndësi, ndonjë tjetër do të na përgjigjet se ka rëndësi. Onomastika, veç së tjerash, në një anë është një fakt gjuhësor, që do të thotë i marrë nga linguistika dhe që implikon marrjen në konsideratë të studimit të fjalëve të përbashkëta, nomenklaturës dhe kërkimeve etimologjike; e në anën tjetër si tregues i një realiteti që mundet të jetë i rendit topografik, arkeologjik, historik apo sociologjik. (Marianne M). Begzadi është ndër ata që këtij lëmi i kushton rëndësi të madhe dhe që është në përgatitje të veprës voluminoze «Onomastikoni i romanit shqiptar » në tri vëllime. Në këtë fushë studiuesi ynë Begzad Baliu, është duke e bërë një punë kolosale. Në librin «Gjendja e toponimisë në Ballkan», autori në studimin e tij shkencor duke bërë kapërcime në kohë dhe hapësirë paraqet tentativat e pushtuesve për ndryshimin e toponimisë sonë gjatë shekujve deri ne ditët e sotme. Studimin e tij e kompleton me të dhëna për ndryshime të tjera që kanë përjetuar trevat shqiptare si ato të: ojkonimisë, hidronimet, oronimet, horonimet. Begzad Baliu i ofron lexuesit tonë një pasqyrë reale dhe fakte të përpjekjeve të shumta të kolonizatorëve që ne vendet tona linin gjurmët e tyre e njëherazi i shlyenin emërtimet që tingëllonin shqip. Studiuesi Baliu rëndësi të veçantë u kushton të gjitha viseve shqiptare, duke filluar nga Çamëria, Maqedonia por hapësira etnografike shqiptare e Malit të Zi paraqet zonën më të pasur të gjuhësisë shqiptare ku ne leksik dhe toponimi janë ruajtur reliktet antike dhe mesdhetare të trashëgimisë iliro-shqiptare. Ne studime onomastike Begzad Baliu është i veçantë nga të tjerët, sepse i bën qasje bashkëkohore e nuk e trajton si temë historike por merret me probleme konkrete.

Çuditërisht, Begzad Baliu është i pangopur me dituri dhe ndoshta është aventurieri shkencor më ambiciozi e më i shkathëti, i cili nuk përton të lansohet për të zbuluar: data, emra, letërkëmbime, artikuj, copëza të biografive të personaliteteve dhe lirisht mund të thuhet se Begzadi posedon më shumë materiale se sa vetë autori për të cilin shkruan.

Në kërkim të thesarit të letërsisë për studim

Begzad Baliu çdo material e mbledh me mjete personale, e sistemon, e studion, e arkivon e më vonë e boton. Atë që nuk mundemi ta gjejmë ne arkivat dhe institucionet shtetërore e gjejmë në arkivin e tij. Është ndër më të rrallit e ndoshta i vetmi që ka tubuar dosje të historisë së autorëve qe nga klasikët tanë e deri te bashkëkohoret. E pabesueshme do të thotë dikush prej jush. Natyrisht që është e pabesueshme sepse janë mijëra personalitete kulturore, por Begzadi fillimisht ka bërë një seleksionim dhe prej mijërave autorëve ka zgjedh gjashtëqind e prej këtij numri ka zbritur ne rreth tridhjetë e pesë për të cilët është i bindur se kanë lënë dhe do të lënë gjurmë të pashlyeshme në kulturën tonë. Begzadi është i parehatshëm dhe gjumi nuk e zë kur dëgjon se dikush diku e ka një dokument, një letër, një libër të rëndësishëm dhe posa ta marrë atë e ruan si sytë e ballit e pastaj hidhet në kërkime të reja. Është në kërkim të thesarit të letërsisë, i cili nuk kënaqet vetëm duke mbledhur por Begzadi për çdo studim të tij bën përpjekje maksimale që të sjellë jo vetëm sinteza të reja, por edhe metoda krejtësisht të reja të kërkimit.

Studiuesi Begzad Baliu ka përshtypjen se dita, muaji e viti janë të shkurtër, sepse me tërë qenien e tij shpirtërore dëshiron të përpijë njohuri të reja dhe ato t’i zbardhë për opinion publik shqiptar. Për këtë studiues ambicioz nuk ekziston koha e lirë, nuk ekziston biseda e lirë, nuk ekziston çasti i argëtimit sepse për të kohë e lirë është kur studion, argëtimi tij është kur zbulon, biseda e lirë është kur dëgjon apo tregon për një risi të kërkimeve shkencore. Begzadin shpesh e gjejmë në aktivitete me projekte paralele duke mos e lënë anash asnjërën e as tjetrën dhe ne secilën tregohet më i suksesshëm se ne të parën.

Prof. dr. Begzad Baliu në shumë fusha shkencore dallohet si themelues, si njëri që i vuri bazat e para si p.sh.: është themeluesi i parë i shkencës së citatologjisë, është autori i parë i monografisë në fushën e bibliografisë në shkencat albanologjike, është themelues i parë i bibliografisë përmbajtjesore, themelues i qerthullit të të rinjve të onomastikës «Eqrem Çabej» në kuadër të shoqatës së të rinjve “Pjetër Bogdani” të Prishtinës etj. Kohë të konsiderueshëm i kushton edhe Institutit Alb-Shkenca, si zëvendësdrejtor që është në të. Ky institut tubon shkencëtarët më eminent të të gjitha trojeve shqiptare duke e përfshirë edhe diasporën.

Begzadi merret me organizime të aktiviteteve të ndryshme shkencore si në Kosovë po ashtu edhe në Maqedoni e Shqipëri. Është pjesëmarrës i sesioneve të shumta shkencore dhe i vetmi pjesëmarrës shumë aktiv dhe serioz që ka kontribuar në vitet e pasluftës. Ishte i propozuar si anëtar i Qendrës Ndërkombëtare të Onomastikës ne Itali, anëtar i Qendrës Bibliografike të Holandës, por pasi që Kosova nuk njihej ndërkombëtarisht anëtarësimi tij është në proces e sipër.

Begzad Baliu kontribut të veçantë ka dhënë edhe në studimet bibliografike të Jup Kastratit që është krejtësisht një kapitull në vete.
 

Ju mund te komentoni shkrimet e Reshat Sahitaj, duke klikuar KETU!