|
Ne letrat shqipe mund te hasim nje numer te madh
studiuesish ku secili perpiqet te jape kontributin
e tij. Ne mesin e tyre ka ndonjeri qe ka mbetur
vetem me punimin e doktoratures dhe nuk e ka pare
te rruges te vazhdon me kerkime shkencore, ndonje
tjeter ka vazhduar duke perkthyer diçka prej
tjereve dhe e ka pervetesuar, disa tjere kane bere
hulumtime vetjake dhe kane arritur te lene gjurme
me punen e tyre. Ne mesin e studiuesve serioze dhe
krejtesisht origjinale radhitet Begzad Baliu, i
cili jo vetem qe pas tij ka nje mori veprash te
botuara, por ka edhe disa dhjetera vepra studimore
qe presin te botohen.
Nder portretet me te veshtira per realizim
konsideroj se eshte Begzad Baliu, sepse e ke te
veshtire t’i qasesh nje kendi pa frike se e le
mangu kendin tjeter studimor te ketij studiuesi
dhe me kete le mangu diçka te rendesishme nga
aktiviteti shkencor i tij per ta plotesuar me
ndonje studim shkencor me te fresket te Begzadit.
Qe ne shikim te pare, Begzadi te le pershtypjen e
nje hulumtuesi shkencor. Ka nje ecje te sigurt,
pamje e qendrim serioz dhe gjate bisedes tere
kohen flet per hulumtime te ndryshme qe ka bere
ose qe planifikon te beje. Begzadi tere kohen
eshte ne levizje dhe gjithnje sillet ne boten e
tij kerkimore. Askush nuk mund, qofte per nje çast,
qe Begzadit t’ia kthen kahen e bisedes. Begzadi
jeton me boten e krijuesve e shpeshhere duke
imagjinuar menyren e punes, metodologjine, kushtet
e atyre krijuesve, per te cilet deshiron te
hulumtoje per ta gjetur te veçanten ate qe tjeret
nuk e kane verejtur apo u ka shpetuar. Ka diçka aq
te veçante qe tjeret nuk e shohin apo u ka
shpetuar? Veprat e ndonje autorit me vlere, po te
analizohen dhe studiohen ne menyre serioze, ka aq
kende studiuese sa qe mund te shkruhen libra te
tere per nje veper. Begzad Baliu eshte nder
studiuesit e rralle, i cili nuk perton t’i futet
hulumtimit te nje vepre per studim nga
kendveshtrimi i tij siç eshte rasti per vepren e
Çabejit ku hulumton fushen e onomastikes.
Shkencetar ambicioz, i pangopur me dituri
Po ç’rendesi paska onomastika per ne shqiptaret,
ndoshta do te thote dikush ne vete. Te francezet
lidhur me onomastiken shkruajne qe nga viti 1650,
e ne si popull i roberuar qe ishim me siguri qe do
te hasim dike qe do pergjigjet se onomastika nuk
ka aspak rendesi, ndonje tjeter do te na
pergjigjet se ka rendesi. Onomastika, veç se
tjerash, ne nje ane eshte nje fakt gjuhesor, qe do
te thote i marre nga linguistika dhe qe implikon
marrjen ne konsiderate te studimit te fjaleve te
perbashketa, nomenklatures dhe kerkimeve
etimologjike; e ne anen tjeter si tregues i nje
realiteti qe mundet te jete i rendit topografik,
arkeologjik, historik apo sociologjik. (Marianne
M). Begzadi eshte nder ata qe ketij lemi i kushton
rendesi te madhe dhe qe eshte ne pergatitje te
vepres voluminoze «Onomastikoni i romanit shqiptar
» ne tri vellime. Ne kete fushe studiuesi yne
Begzad Baliu, eshte duke e bere nje pune kolosale.
Ne librin «Gjendja e toponimise ne Ballkan»,
autori ne studimin e tij shkencor duke bere
kapercime ne kohe dhe hapesire paraqet tentativat
e pushtuesve per ndryshimin e toponimise sone
gjate shekujve deri ne ditet e sotme. Studimin e
tij e kompleton me te dhena per ndryshime te tjera
qe kane perjetuar trevat shqiptare si ato te:
ojkonimise, hidronimet, oronimet, horonimet.
Begzad Baliu i ofron lexuesit tone nje pasqyre
reale dhe fakte te perpjekjeve te shumta te
kolonizatoreve qe ne vendet tona linin gjurmet e
tyre e njeherazi i shlyenin emertimet qe
tingellonin shqip. Studiuesi Baliu rendesi te
veçante u kushton te gjitha viseve shqiptare, duke
filluar nga Çameria, Maqedonia por hapesira
etnografike shqiptare e Malit te Zi paraqet zonen
me te pasur te gjuhesise shqiptare ku ne leksik
dhe toponimi jane ruajtur reliktet antike dhe
mesdhetare te trashegimise iliro-shqiptare. Ne
studime onomastike Begzad Baliu eshte i veçante
nga te tjeret, sepse i ben qasje bashkekohore e
nuk e trajton si teme historike por merret me
probleme konkrete.
Çuditerisht, Begzad Baliu eshte i pangopur me
dituri dhe ndoshta eshte aventurieri shkencor me
ambiciozi e me i shkatheti, i cili nuk perton te
lansohet per te zbuluar: data, emra, leterkembime,
artikuj, copeza te biografive te personaliteteve
dhe lirisht mund te thuhet se Begzadi posedon me
shume materiale se sa vete autori per te cilin
shkruan.
Ne kerkim te thesarit te letersise per studim
Begzad Baliu çdo material e mbledh me mjete
personale, e sistemon, e studion, e arkivon e me
vone e boton. Ate qe nuk mundemi ta gjejme ne
arkivat dhe institucionet shteterore e gjejme ne
arkivin e tij. eshte nder me te rrallit e ndoshta
i vetmi qe ka tubuar dosje te historise se
autoreve qe nga klasiket tane e deri te
bashkekohoret. E pabesueshme do te thote dikush
prej jush. Natyrisht qe eshte e pabesueshme sepse
jane mijera personalitete kulturore, por Begzadi
fillimisht ka bere nje seleksionim dhe prej
mijerave autoreve ka zgjedh gjashteqind e prej
ketij numri ka zbritur ne rreth tridhjete e pese
per te cilet eshte i bindur se kane lene dhe do te
lene gjurme te pashlyeshme ne kulturen tone.
Begzadi eshte i parehatshem dhe gjumi nuk e ze kur
degjon se dikush diku e ka nje dokument, nje leter,
nje liber te rendesishem dhe posa ta marre ate e
ruan si syte e ballit e pastaj hidhet ne kerkime
te reja. eshte ne kerkim te thesarit te letersise,
i cili nuk kenaqet vetem duke mbledhur por Begzadi
per çdo studim te tij ben perpjekje maksimale qe
te sjelle jo vetem sinteza te reja, por edhe
metoda krejtesisht te reja te kerkimit.
Studiuesi Begzad Baliu ka pershtypjen se dita,
muaji e viti jane te shkurter, sepse me tere
qenien e tij shpirterore deshiron te perpije
njohuri te reja dhe ato t’i zbardhe per opinion
publik shqiptar. Per kete studiues ambicioz nuk
ekziston koha e lire, nuk ekziston biseda e lire,
nuk ekziston çasti i argetimit sepse per te kohe e
lire eshte kur studion, argetimi tij eshte kur
zbulon, biseda e lire eshte kur degjon apo tregon
per nje risi te kerkimeve shkencore. Begzadin
shpesh e gjejme ne aktivitete me projekte paralele
duke mos e lene anash asnjeren e as tjetren dhe ne
secilen tregohet me i suksesshem se ne te paren.
Prof. dr. Begzad Baliu ne shume fusha shkencore
dallohet si themelues, si njeri qe i vuri bazat e
para si p.sh.: eshte themeluesi i pare i shkences
se citatologjise, eshte autori i pare i
monografise ne fushen e bibliografise ne shkencat
albanologjike, eshte themelues i pare i
bibliografise permbajtjesore, themelues i
qerthullit te te rinjve te onomastikes «Eqrem
Çabej» ne kuader te shoqates se te rinjve “Pjeter
Bogdani” te Prishtines etj. Kohe te konsiderueshem
i kushton edhe Institutit Alb-Shkenca, si
zevendesdrejtor qe eshte ne te. Ky institut tubon
shkencetaret me eminent te te gjitha trojeve
shqiptare duke e perfshire edhe diasporen.
Begzadi merret me organizime te aktiviteteve te
ndryshme shkencore si ne Kosove po ashtu edhe ne
Maqedoni e Shqiperi. eshte pjesemarres i sesioneve
te shumta shkencore dhe i vetmi pjesemarres shume
aktiv dhe serioz qe ka kontribuar ne vitet e
pasluftes. Ishte i propozuar si anetar i Qendres
Nderkombetare te Onomastikes ne Itali, anetar i
Qendres Bibliografike te Holandes, por pasi qe
Kosova nuk njihej nderkombetarisht anetaresimi tij
eshte ne proces e siper.
Begzad Baliu kontribut te veçante ka dhene edhe ne
studimet bibliografike te Jup Kastratit qe eshte
krejtesisht nje kapitull ne vete.
|
