|
Ramiz Kelmendi i takon plejadės sė parė tė
krijuesve tė pasluftės sė Dytė, i cili levėroi me
sukses nė letėrsinė tonė e qė me shkrimet e tij
asnjėherė nuk e humbi aktualitetin dhe komunikimin
me lexuesit. Dikush nga krijuesit e tė njejtės
gjeneratė pėr njė kohė tė shkurtėr do tė ecė
pėrkrah Ramiz Kelmendit, e mė vonė shkrimet e
disave do tė zbehen, kurse Ramiz Kelmendi gjithnjė
e mė tepėr do tė perfeksionohet pėr tė arritur
majat e suksesit letrar. Si nė ēdo fushė tjetėr,
poashtu edhe nė letėrsi ekzistojnė barriera,
gracka, intriga e xhelozi, nga se pėr tė dobėtit
kėto janė arma mė e fuqishme pėr tė penguar
veprimtarinė jo vetėm tė njė fillestari, por edhe
tė njė njeriut me pėrvojė tė gjatė. Ramiz Kelmendi,
edhe pse aso kohe nė moshė tė re, do din tiu
pėrballon intrigave tė kohės dhe do tė lundrojė
drjet arritjės sė suksesit vetėm me punė
kualitative, duke qenė i vetėdijshėm se vlerat do
tė jenė ato qė e ngritin personalitetin e njė
individi, e mbase edhe tė njė shoqėrie. Mirėpo,
njerėzit tanė janė shpirtngushtė aq sa suksesi i
Ramiz Kelmendit disave po u vėrbonte sytė, disave
po ua trulloste mendjen e tė paktė ishin ata qė po
i gėzohėshin tė arriturave tė djaloshit qe vinte
nga zona e Rugovės epike.
Injoroi xhelozet, intriguesit dhe
sahanlėpirėsit
Ēuditėrisht, smirėzinjtė do tė ngulnin kėmbė nė
qendrimet e tyre tė mbrapshta qe nga mosha rinore
e deri ne kulmin e pleqėrisė sė tyre dhe tė
autorit. Filozofi gjerman Shopenhaueri kishte
shkruar se karakteri i njerėzve nuk ndryshon kurrė
dhe se i keqi gjithnjė do tė mbetėt i keq. I keqi
pėr interesa tė tij personale mundet qė pėr njė
moment tė caktua tė shndėrrohet nė bėmirės, por
pėrseri do ti kthehet karakterit tė mėparshem.
Ramiz Kelmendi tėrė jetėn kishte shpresuar se njė
ditė edhe xhelozėt , edhe intriguesit edhe
sahanlėpirsit do tė mbledhin mendjen, por mė kotė,
andaj , mė nė fund njė ditė publikisht do tė
detyrohej tė hiqte dorė dhe ti injoronte
pėrjetėsisht. Ramizi nuk hoqi dorė nga askush, as
nga ata qė e xhelozonin, e as nga ata qe e
admironin, por thjeshtė hoqi dorė nga lufta e kotė
e thashethemeve tė injorantėve primitivė, kėshtu
qė xhelozėt i la tė xhelozonin e tjerėt ta
admironin. Nė fund tė fundit, nėse askush nuk tė
xhelozon ti nuk ekzsiton. Vetėm debilet, tė
ēmendurit e tė cunguarit nuk i xhelozon askush.
Pėrmes xhelozėve e kuptojmė sa vlejmė. Xhelozia
ėshtė njė lloji mase e vlerave tona.
Tani nė moshėn 77 vjeēare, Ramiz Kelmendi ndijen
njė krenari pėr rrugėtimin e tij krijues. Nė moshė
tė thyer Ramiz Kelmendit do ti kujtohėn ditėt e
vėshtira tė fėmijėrisė dhe shkollimi i tij me
njėqind vuajtje. Pėr ēdo gjė qė kishte vepruar dhe
perjetuar gjatė jetės , Ramiz Kelmendi ėshtė
ballėhapur, por nė thellėsinė e shpirtit tė tij e
ka vetėm njė zbrazėtirė, nė thellėsinė e zemrės e
mbanė njė peshė qė e rėndon. Edhe ne terrin e
natės kur tjerėt bėjnė gjumė tė rehatshem Ramiz
Kelmendi e ka njė dėshirė qė kurrė nuk arriti ta
plotėsojė. Ah, vetėm edhe kjo dėshirė tė ishte
plotėsuar dhe Ramiz Kelmendi do ta ndjente vetėn
njeriun mė tė lumtur nė botė. Dhe, njė ditė, mė i
mėrzitur se kurrė, Ramiz Kelmendi pa i treguar
askujt do tė dali pėr tė ecur i vetmuar. Nė vetmi
mund tė fliste me veten e me tjerėt. Ne vetmi mund
tė komunikonte mbase edhe me shpirtėra tė vdekur.
Ne ecje e sipėr rruga e shpuri nė varreza. Nuk e
dinte nėse rastėsisht u gjend para varrit tė
babait apo qėllimisht ishte nisur pėr tė
komunikuar me prindin qė tani bėnte gjumin e
amshuar. U ndal. U gjunjėzua. I rrodhėn dy pika
loti . Ledhatoi barin mabi varrin dhe ndjeu sikur
para tij iu paraqit vetė babai. Ah,babė! Sa do
dėshiroja qė tė ishe i gjallė e tė shihje suksesin
e birit tėnd. Babė, unė jam Ramizi qė dikur
merakoseshe pėr fatin tim e tani shiko se ku kam
arritur. Jo vetėm qe e kam kryer fakultetin por
edhe e kam krijuar fakultetin tim. U ngrit dhe
sikur fytyrės ndjeu njė pėrkėdhelje tė lehtė.
Ishte pėrkėdhelje e dorės sė shpirtit tė babait
apo ndoshta vetėm njė pėrkėdhelje e erės sė lehtė,
qė pėrshkoi fusha e bjeshkė, kėtė Ramiz Kelmendi
kurrė nuk do ta dinte. U nis nė drejtim tė qytetit,
mė i lehtėsuar dhe mė i gėzuar, ngase kishte
pėrshtypjen se fjalėt e tij i kishte dėgjuar
prindi qė aq shumė kishte dėshiruar qė fėmijet tė
kryejnė studimet.
Shtatė persona ndjekin autorin
Asnjėherė Ramiz Kelmendi nuk do ti kuptonte ata
tė cilėt e pengonin ne punėn e tij, e ndoshta
pikėrisht kjo i ka ndihmuar qė autorit ti lind
ideja pėr shkrimin e romanit Shtatė persona
ndjekin autorin, ndosha edhe jo. Por pėr arsyeje
se tani ėshtė nė 77 vjetorin e jetės ne pika tė
shkurtra ia bėjė njė analizė romanit Shtatė
persona ndjekin autorin ngase numri shtatė nė
legjendat tona ėshtė mitik. Koinēidencė? Rastėsi?
Zgjidheni si te doni.
Artan Ēeliku, njė gazetar, e parasegjithash
shkrimatar, njė ditė prej ditėsh zhdukėt nga syri
i jetės sė pėrdtishme tė njerėzve qė e rrethonin.
Zhdukja e Artan Ēelikut bėhėt objekt i
konverzacionėve tė njerėzve tė Prishtinės. Rrethi
intelektual, gjegjėsisht pseudointelektual i
Kryeqytetit tė Kosovės interesohėt pėr zhdukjėn
misterioze tė Artan Ēelikut. Ku shkoi Artan Ēeliku?
Si humbi pa gjurmė? Artani u burgos nga policia
pėr veprimtari armiqėsore? Ndoshta Artani e kishte
kaluar kufirin pa u zėnė nga policia? Me pyetje tė
tilla, e kalojnė kohėn shtatė persona tė cilėt e
kanė njohur Artan Ēelikun. Ndjenin dhimbje pėr
burgosjėn apo zhdukjen e Artan Ēelikut, apo
thjeshtė kėnaqėsi? Shtatė personat qė interesohėn
pėr fatin e autorit simbolizojnė segmentin mė
destruktiv tė shoqėrisė sonė.
Shtatė persona ndjekin autorin, si bosht kryesor
tė temės ka thashethemėt e disa individėve tė
cilėt tėrė kohėn e kalojnė duke u interesuar pėr
mėnyrėn e jetės sė tjetėrkujt.
Xhelozia, intriga, gracka, dyftyrėsia dhe
etiketimet janė shpirti dhe ushqimi shpirtėror i
shtatė personave destruktivė tė cilėt i pengon
suksesi i tjetrit. Tė shtatė individet nuk, e
xhelozojnė njeriun e huaj tė ardhur nga larg. Jo.
Tėrė forcat e tyre i bashkojnė kundėr njeriut tė
tyre me tė cilin u rritėn nė tė njejtin qytet, e
ndonjėri madje nė tė njejtėn lagje. Mund tė arrijė
sukses kushdotjetėr por jo ai me tė cilin nė
fėmijėri luanin bashkė. Shtatė personat paraqesin
shtatė veēoritė negative kryesore tė ēdo shoqėrie
Kėto shatė veēori dallohėn mes veti me nyanca
shumė pak tė dallueshme.
Autroi Ramiz Kelmendi nė veprėn Shtatė persona
ndjekin autorin, trajton anėn psikologjike tė
personazhėve tė tij dhe mjeshtrisht futėt nė botėn
enigmatike tė individėve destruktivė tė cilėt janė
tė bindur se bota sillet rreth tyre dhe se pa
ndihmėn e tyre asgjė e askush nuk mund tė ketė
sukses.
Shtatė persona qė intersohėn pėr zhdukjen e
Artanit janė sinonim i sė keqės. Qe tė shatit,
secili nė vete ka zhdėrvjelltėsi dhe aftėsi tė
veēanta qė bėnė tė dallohėt nga personazhi tjetėr.
Prirjet e secilit kanė veēoritė e tyre nė fusha tė
caktuara thuase janė tė specializuar nė
profesionet e tyre tė sė keqės. Edhepse secili
prej shtatė personazhėve kanė karakteristika tė
veēanta nė fushėveprimėt e tyre shkatrrimtare,
prapseprapė qe tė shatit kanė njė karakteristik tė
pėrbashkėt qė quhėt xhelozia pėr tė shkatėrruar
jetėn e njeriut tė suskseshėm.
Ramiz Kelmendi shquhet si rrėfimtar i vaēantė
lirik, si krijues qė ka zgjuar polemikė, si
mjeshtėr shumė i mire i gjuhės me njė leksikė
tejet tė pasur, me reportazhet e tij qė ngjallėn
kėrsheri tek lexuesit
.
|